Hardinxveld-Giessendam is een gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 17.586 inwoners (1 februari 2008, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 19,35 km² (waarvan 2,46 km² water). De inwoners werken met name in de scheepsbouw en de aannemerij. De beide dorpskernen zijn Boven-Hardinxveld en Giessendam/Neder-Hardinxveld.

Ontstaansgeschiedenis

De gemeente is ontstaan uit de vroegere gemeenten Hardinxveld en Giessendam, die in 1957 werden samengevoegd. Daarbij verviel ruim de helft van het grondgebied van Giessendam - te weten het dorp Giessen-Oudekerk - aan de nieuwe gemeente Giessenburg, die in 1986 opging in Giessenlanden. Sinds de jaren zestig is de gemeente door de bouw van nieuwe wijken (De Peulen, de Wielwijk, de Westwijk, Tienmorgen) sterk gegroeid.

Het dorp Hardinxveld is een van de oudste dorpen van de Alblasserwaard. Er is bekend dat er al in het jaar 1105 een pastoor aanwezig was, en dus ook een kerk. Sinds het jaar 1282 werd Hardinxveld een zogeheten hoge heerlijkheid. Het dorp heeft door de eeuwen heen zeer te lijden gehad van verschillende oorlogen, waaronder de Gelderse oorlogen en de Tachtigjarige Oorlog. De naam Giessendam komt voor het eerst voor in 1231 en is hoogstwaarschijnlijk afgeleid van de aanwezigheid van een dam in het veenriviertje de Giessen, waaromheen een dorp is ontstaan. Deze dam is lange tijd de gemeentegrens tussen Hardinxveld en Giessendam geweest.

Heraldiek

Hardinxveld-Giessendam heeft als wapen een combinatie van de wapens van Hardinxveld en Giessendam, elk met zijn eigen geschiedenis. Het wapen van Hardinxveld is een zogeheten Châtillon-wapen. Bastaardnageslacht, afkomstig uit de buurt van de Franse stad Châtillon-sur-Marne in de Champagne in het huidige Frankrijk, heeft het wapen naar Hardinxveld gebracht. Het wapen van Giessendam is ontstaan in 1939, toen de Giessendammers bij het bouwen van een nieuw gemeentehuis graag een eigen wapen wilden hebben. Toen de dorpen werden samengevoegd, werd ook het wapen gedeeld.

Archeologie

Voor de aanleg van de Betuweroute werd in 1997 eerst een grondig bodemonderzoek gehouden, zo ook langs het tracé in Hardinxveld-Giessendam. Tijdens dat onderzoek stuitte men op enkele archeologische vondsten, waaronder het 7500 jaar oude skelet van een vrouw, dat terstond Trijntje gedoopt werd. Het is het oudste skelet dat tot nu toe in Nederland uit de grond kwam. Sinds december 2003 is de reconstructie van het lichaam toegevoegd aan de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Ook is uit diezelfde periode in april 1998 een boomstamkano opgegraven.

Sinds de jaren '70 is binnen het dorp een historische vereniging actief. Na de aankoop van een historisch pand aan Buitendams 4, wat dienst ging doen als het informatiecentrum van de vereniging is, sinds 1 januari 2007 in het pand Peulenstraat 243 het nieuwe Historisch Informatie Centrum ingericht. In de jaren '90 werd in Giessendam aan Binnendams 6 het museum De Koperen Knop geopend.

Taal

Van origine hadden zowel Giessendam en Hardinxveld een eigen dialect. Dit wordt echter nog maar door een enkeling gesproken. Het accent van de Hardinxvelder houdt - zeer globaal gezien - het midden tussen Rotterdams en Utrechts; het Alblasserwaards accent zoals dat in de omliggende streek ook veelvuldig kan worden aangetroffen. Met name de scherpe áá-klank in woorden waar men in het AN een korte a hoort is kenmerkend voor de plaatselijke uitspraak van het Nederlands.

Museum De Koperen Knop

De Koperen Knop bevindt zich aan de zuidgrens van het Groene Hart van Nederland in Hardinxveld-Giessendam. Het is een particulier museum, dat wordt gedragen door de gedrevenheid en inzet van enthousiaste vrijwilligers. Ruim honderd personen steken regelmatig hun vrije tijd en energie in dit museum.
Het museum is gevestigd in een 17e eeuwse boerderij van het hallehuistype. Het bestaat uit een voormalige boerenhofstee met  erf, tuin en enkele bijgebouwen. In het voorhuis is een authentieke deftige boerenwoning ingericht en in de vroegere stal vindt u een moderne expositieruimte. Daarnaast heeft het hoofdgebouw een museumzolder voor groepsbezoek en permanente klankbeeldpresentatie. Op de zolder vind u ook de permanente tentoonstelling over de opgravingen bij de aanleg van de Betuwespoorlijn. Er is een koffiekamer en bij mooi weer kan er ook iets worden gebruikt op een van de verschillende terrassen.

Tevens is er een VVV-folderservicepost aanwezig in het museum. Daar vindt u andere toeristische tips voor de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden. Ook zijn er verschillende wandel– en fietsroutes te koop.

De bijgebouwen op het erf bestaan uit een hoepelmakerij, zoals er aan de zuidkant van de Alblasserwaard vele honderden zijn geweest, een dorpssmederij en een wagenschuur met oude wagens en karren. De museumtuin neemt de bezoeker mee naar de natuurlijke historie van de Alblasserwaard en bestaat uit een snij- en een hakgriend, twee verschillende stukjes weiland, een stiltegebiedje, enkele moerasjes en een hoogstamboomgaard met oude fruitrassen.

Sport

Hoewel Hardinxveld-Giessendam een echt Korfbaldorp is met 2 grote vereningen, Vriendenschaar en HKC, is er ook een actieve basketballverenging die ook landelijk aan de weg timmert.

De oorsprong van River Trotters: In 1966 trouwde Cor Kraijo met Betty van de Basketboys (?) uit Vlaardingen. Hij was in die tijd bestuurslid van de basketballvereniging Hurricanes uit Spijkenisse. In 1972 verhuisden Betty en Cor naar Hardinxveld-Giessendam. In de jaren 1972-1980 was Cor trainer - bestuurslid - voorzitter van Sport en Vriendschap, de basketballclub uit Sliedrecht.

Op 16 oktober 1980 werd door het bestuur van Omnivereniging Sport en Vriendschap Sliedrecht het voorstel van Cor Kraijo aangenomen om Hardinxvelders toe te laten tot deze vereniging. Cor verwachtte niet dat er veel lid zouden worden.

Een advertentie in ´Het Kompas´ leidde er toe dat er meer dan 50 leden zich aanmeldden. Het aantal groeide al snel tot 85. Deze leden wilden uiteraard liever in Hardinxveld gaan spelen. De problemen die dit veroorzaakte bij het hoofdbestuur leidde uiteindelijk tot de oprichting van de Hardinxveldse vereniging RIVER TROTTERS.
De club heeft in juni 2006 het 25 jarig bestaan gevierd. Betty Kraijo is inmiddels Ere-lid en Cor Kraijo Lid van Verdienste.